Gasland.nl / Een website over schaliegas

Gasland.nl

een website over schaliegas

Wat is er aan de hand?
In Nederland wordt binnenkort mogelijk naar schaliegas geboord. Het boren naar schaliegas is echter omstreden. Op deze website probeer ik om objectief informatie over schaliegas te leveren, en om links te plaatsen naar andere delen van het internet, waar meer informatie te vinden is. Ik moet echter bekennen dat ik, na het lezen en uitzoeken van de beschikbare informatie, niet echt positief ben over schaliegas. Mijn afkeuring zou hier en daar misschien uit de tekst kunnen blijken.

Wat is schaliegas?
In het noorden van Nederland wordt gas uit de grond gehaald. Dit gas zit in grote gasvelden en kan met relatief weinig problemen opgepompt worden. Deze gasvoorraden zijn eindig en zullen binnen enkele decennia op raken. Daarom is men op zoek naar alternatieven.

Eén alternatief is schaliegas. Schaliegas (het wordt ook wel steeenkoolgas of steenkoolschaliegas genoemd) zit ook in de grond, maar in tegenstelling tot de gasvelden in het noorden van Nederland zit dit gas niet in grote gasvelden. Schaliegas zit opgesloten in een aardlaag die bestaat uit schalie (kleisteen). Schalie is dus een soort gesteente, en het gas zit tussen dit gesteente opgesloten. Het heeft daarom geen zit om een gat te boren en te pompen; omdat het gas is opgesloten kan het niet opgepompt worden.

Om schaliegas te kunnen winnen, zal het eerst uit het schalie-gesteente bevrijd moeten worden. Dit gebeurt door een gat te boren naar het schalie-gesteente waarin het gas is opgesloten. Vervolgens wordt er door deze schalie-laag geboord, en ten slotte wordt de hele geboorde put gevuld met een vloeistof. Deze vloeistof wordt onder een hoge druk gebracht, zodat het gesteente rond de boorput breekt en het gas uit het gesteente kan ontsnappen. Dit proces wordt ook wel "fraccen" genoemd, en de gebruikte vloeistof de "fracking fluid".

Wat zijn de voordelen?
De voordelen zijn eenvoudig. Het aanboren van schaliegas levert uiteraard gas op, zodat we weer even brandstof hebben. Daarnaast zal het verkopen van gas geld opleveren, en het boren in Nederland zal waarschijnlijk een positief effect hebben op de werkgelegenheid. Ten slotte is er nog en politiek argument, dat voor Nederland iets minder actueel is vanwege de gasvoorraden in het noorden, en dat is dat een land door de winning van schaliegas minder afhankelijk wordt van geïmporteerd gas. Het kan voor een aantal Europese landen best prettig zijn om niet van de Russische gasleveranties afhankelijk te zijn.

Wat zijn de nadelen?
De nadelen zijn veel ingewikkelder. Het boren naar schaliegas wordt pas sinds kort gedaan, en dan vooral in de Verenigde Staten. Het is dan ook niet duidelijk of alle nadelen worden veroorzaakt door het boren naar schaliegas. Bovendien zijn er in de Verenigde Staten mogelijk nadelen die in Nederland niet spelen, omdat hier andere wetten en regels gelden. Hieronder volgt een overzicht, maar het is dus nog niet bewezen dat alle onderstaande nadelen door de winning van schaliegas veroorzaakt worden:

Het boren naar schaliegas veroorzaakt mogelijk milieu-vervuiling, en zelfs zo ernstig dat de volksgezondheid in gevaar kan komen. Met name de vloeistof die voor het "fraccen" gebruikt wordt, bevat naast heel veel water ook een aantal giftige stoffen. Als deze stoffen in het drinkwater (of op een andere wijze in het milieu) komen, kan dat zeer slecht zijn voor de gezondheid.
Bij het boren naar schaliegas komt mogelijk een grote hoeveelheid methaan vrij, maar dit staat nog ter discussie. Methaan is een broeikas-gas, dus het vrijkomen van methaan verergert het broeikaseffect.
In gebieden waar naar schaliegas geboord wordt, worden meer aardbevingen waargenomen. Het wegpompen van het gas is een mogelijke oorzaak.
Voor het oppompen van het gas kunnen een groot aantal puttn nodig zijn, wat voor de nodige horizonvervuiling kan zorgen.

Welke giftige stoffen worden gebruikt?
Maatschappijen die naar schaliegas boren doen redelijk geheimzinnig over de gebruikte stoffen, en bovendien kan de samenstelling van de "fracking fluid" per bedrijf verschillen. Op Wikipedia staat een lijst met stoffen die in de Verenigde Staten gebruikt kunnen worden, en daar staan toch wel enkele gevaarlijke stoffen, waaronder benzeen-verbindingen, op.

Ik weet niet welke stoffen in Nederland gebruikt gaan worden. Een woordvoerder van Cuadrilla zegt in Trouw dat er in Nederland twee soorten chemicaliën aan de "fracking fluid" worden toegevoegd; een "soort glijmiddel" en een middel om bacteriën te doden. De soort stoffen worden in het artikel helaas niet genoemd.

Wat is het gevaar?
Ik denk dat iedereen gezond wil leven, en het lijkt erop dat de winning van schaliegas de gezondheid in gevaar kan brengen. Aangezien de risico's op dit moment niet duidelijk zijn, lijkt het mij onverstandig om de gezondheid van mensen en de natuur op te offeren voor geld en energie.

Misschien dat er in de toekomst meer duidelijk wordt over de risico's van deze vorm van gaswinning en dat eventuele risico's ook verkleind kunnen worden. Als er geen gevaar meer is voor de gezondheid, als de effecten op het milieu (door broeikasgassen en horizonvervuiling) mee vallen en als het niet of nauwelijks aardbevingen blijkt te veroorzaken, dan zou het winnen van schaliegas misschien wel een goed idee zijn.

Wat is nu de stand van zaken?
Het Engelse bedrijf Cuadrilla wil beginnen met proefboringen in de omgeving van Boxtel en Haaren (Noord-Brabant). Voor de locatie in Boxtel is al een vergunning verleend. De inwoners van Boxtel en Haaren zijn niet echt enthousiast.

Het Australische bedrijf Queensland Gas Company wil met proefboringen beginnen in de omgeving van Lochem (Gelderland). Het bedrijf heeft van Economische Zaken een vergunning gekregen voor proefboringen naar schaliegas in Oost-Nederland.

Er is een aanvraag ingediend door Hutton Energy om een concessie te verkrijgen in een ander gedeelte van Brabant voor de opsporing van schaliegas.

Het schijnt dat Northern Petroleum Nederland B.V. (NPN) voor het concessiegebied Engelen een opsporingsvergunning heeft verkregen.

DSM Energie B.V. zou ook een vergunning hebben gekregen voor proefboringen in Brabant of Limburg.

In het buitenland zijn de reacties op schaliegas wisselend. In Polen en Groot-Brittannië wordt wel naar schaliegas geboord, terwijl er in Frankrijk een verbod op deze vorm van gaswinning is ingesteld.

Waar vind ik meer informatie?
Josh Fox maakte de documentaire GasLand over het boren naar schalie-gas in de Verenigde Staten, en dit is een mooi (en negatief) verhaal over deze vorm van gaswinning. Daarnaast is uiteraard het nodige te vinden op internet, en ook in Wikipedia. Gezien de belangen rond dit onderwerp zal veel informatie wel gekleurd zijn, zowel positief als het door de energie-maatschappijen en hun lobbyisten wordt verstrekt, als negatief wanneer het door bezorgde burgers en milieu-activisten wordt gepubliceerd. Hieronder staan enkele links:

Is deze website niet erg kaal?
Ja, ik ben er nog mee bezig. Hopelijk komt hier de komende tijd nog meer en betere informatie.

30 september 2011 - 19 oktober 2011 / Marijn Hubert